در نخستین رساله دکتری مهندسی صنایع دانشگاه علم و فرهنگ بررسی شد: ارائه مدلی نوآورانه برای طراحی زنجیره تأمین پایدار و تابآور
نخستین رساله دکتری رشته مهندسی صنایع دانشگاه علم و فرهنگ هفته گذشته با موفقیت دفاع شد؛ رسالهای که با ارائه یک مدل نوین در حوزه طراحی شبکه زنجیره تأمین، به یکی از مهمترین چالشهای پیش روی بنگاههای اقتصادی در عصر تجارت الکترونیک و اختلالهای گسترده زنجیرههای تأمین پرداخته است.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه علم وفرهنگ ، این پژوهش با تمرکز بر طراحی شبکه زنجیره تأمین حلقهبسته دوکاناله تابآور و با در نظر گرفتن ابعاد مختلف پایداری، تلاش کرده است راهکاری جامع برای افزایش کارایی، سودآوری و توان بازیابی زنجیرههای تأمین در شرایط عدمقطعیت و بروز اختلال ارائه دهد.
طراحی شبکه زنجیره تأمین از جمله تصمیمهای راهبردی در سازمانها به شمار میرود که ساختار و پیکربندی کلی شبکه را تعیین میکند و هرگونه تغییر در آن مستلزم صرف هزینهها و منابع قابل توجه است. از سوی دیگر، گسترش روزافزون تجارت الکترونیک و تغییر الگوهای خرید مشتریان، اهمیت توسعه کانالهای فروش برخط را بیش از گذشته نمایان کرده است. در همین حال، وقوع بحرانهای جهانی، اختلالهای لجستیکی، نوسانات اقتصادی و محدودیتهای تأمین، ضرورت توجه به مفهوم تابآوری در زنجیرههای تأمین را دوچندان کرده است.
در این رساله، مدلی ریاضی برای طراحی یک شبکه زنجیره تأمین حلقهبسته شامل کانالهای فروش آنلاین و آفلاین ارائه شده که علاوه بر اهداف اقتصادی، ملاحظات زیستمحیطی و اجتماعی را نیز مدنظر قرار میدهد.
به گفته پژوهشگر این طرح، بررسیهای انجامشده نشان میدهد این پژوهش از نخستین مطالعاتی است که مفاهیم زنجیره تأمین حلقهبسته، فروش دوکاناله، توسعه پایدار و تابآوری را بهصورت همزمان در قالب یک مدل ریاضی جامع مورد بررسی قرار داده است.
برای مدلسازی مسئله، از برنامهریزی ریاضی عدد صحیح مختلط و رویکرد تصادفی-فازی استوار استفاده شده و حل مدلهای چندهدفه نیز با بهرهگیری از روش محدودیت اپسیلون تقویتشده انجام گرفته است. دادههای مورد استفاده در پژوهش نیز از مطالعات مرتبط با طراحی شبکه زنجیره تأمین در صنعت تایر استخراج شدهاند.
نتایج این تحقیق حاکی از آن است که استفاده از استراتژیهای تابآوری برای مقابله با آثار منفی اختلالها میتواند نقش مؤثری در احیای شبکه زنجیره تأمین ایفا کند. یافتههای پژوهش نشان میدهد: در نیمی از مسائل طراحیشده، عملکرد اقتصادی شبکه بهبود یافته و در تمامی موارد بررسیشده، شاخصهای زیستمحیطی نتایج مطلوب و قابل توجهی را تجربه کردهاند.
نتایج این مطالعه نشان میدهد افزایش زمان تحویل و همچنین افزایش تعداد سطوح قیمتگذاری پیشنهادی، میتواند سود شبکه را ارتقا دهد، در حالی که تأثیر چندانی بر سایر اهداف نخواهد داشت. از سوی دیگر، افزایش سهم مشتریان استفادهکننده از کانال فروش برخط نیز به افزایش سودآوری شبکه منجر میشود.
بر اساس نتایج بهدستآمده، استفاده همزمان از کانالهای فروش آنلاین و آفلاین میتواند مزیت اقتصادی قابل توجهی برای بنگاهها ایجاد کند و در کنار آن، بهرهگیری از راهکارهای انعطافپذیری و تابآوری، ضمن کاهش آثار منفی اختلالها، به بهبود عملکرد زیستمحیطی و افزایش پایداری شبکه کمک میکند.
دفاع از این رساله را میتوان نقطه عطفی در فعالیتهای آموزشی و پژوهشی دانشگاه علم و فرهنگ دانست؛ چرا که این پژوهش به عنوان نخستین رساله دکتری مهندسی صنایع این دانشگاه، ظرفیتهای علمی و پژوهشی این رشته را در پرداختن به مسائل روز و کاربردی صنعت و کسبوکار به نمایش گذاشته است. موضوعاتی نظیر توسعه پایدار، تجارت الکترونیک، مدیریت ریسک و تابآوری زنجیره تأمین از جمله محورهای راهبردی مورد توجه در این پژوهش بوده که امروزه در کانون توجه محافل علمی و صنعتی جهان قرار دارند.
این دستاورد پژوهشی، گامی مؤثر در مسیر توسعه دانش مهندسی صنایع و تقویت ارتباط میان دانشگاه و نیازهای واقعی صنعت ارزیابی میشود و میتواند زمینهساز تحقیقات کاربردی بیشتری در حوزه طراحی و مدیریت زنجیرههای تأمین هوشمند، پایدار و تابآور باشد.
