جاذبههای معنوی، سرمایهای ارزشمند در میراثفرهنگی ناملموس تهران است
دومین پیشنشست علمی رویداد بینالمللی مجمع جهانی گردشگری شهری در تهران با حضور دکتر محمدحسین ایمانی خوشخو سرپرست دانشگاه علم و فرهنگ و دکتر منوچهر جهانیان معاون فرهنگی، اجتماعی و دانشجویی دانشگاه علم و فرهنگ، پژوهشگران متخصص و معاونان اسبق سازمان میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری صبح روز ۲۰ خرداد ۱۴۰۴ در محل مجموعه فرهنگی گردشگری عباسآباد برگزار شد.
دکتر محمدحسین ایمانی خوشخو سرپرست دانشگاه علم و فرهنگ، در پیشنشست دوم علمی مجمع جهانی گردشگری شهری تهران با تأکید بر اهمیت میراثفرهنگی ناملموس در توسعه گردشگری شهری، اظهار داشت: میراثفرهنگی ناملموس هر سرزمین، حقیقت و اصل وجودی آن را شکل میدهد. این میراث، صور غیرمادی تمدن است که برخی از آن با عنوان “معنا” یاد میکنند.
وی افزود: دانش سنتی، آیینها، آدابورسوم اجتماعی، هنرها و سنتهای شفاهی، مؤلفههای اصلی این میراث هستند و جاذبههای معنوی بهعنوان ماهیت این میراث شناخته میشوند. جاذبههایی که از باورها، هویت، اندیشه و روان انسانی شکلگرفتهاند.
استاد تمام دانشگاه علم و فرهنگ با اشاره به نقش مؤلفههای معنوی در انگیزش سفر گردشگران گفت: رنگها، نمادها، هنر، خاطرهانگیزی، تقدس، آرامش، و هویت، ابعاد متنوع جاذبههای معنوی را شکل میدهند. این عناصر میتوانند ادراک، تمرکز و شعف درونی گردشگر را تحتتأثیر قرار دهند و انگیزهای برای سفر به یک مقصد شهری مانند تهران فراهم سازند.
وی در ادامه عنوان کرد: شهر تهران، با پیشینه فرهنگی و تاریخی غنی خود، از جاذبههای معنوی بسیاری برخوردار است. از جمله این جاذبهها میتوان به کوهها و طبیعت سبز، معماری مکانهای مقدس، آرامستان تاریخی ابنبابویه، عبادتگاهها، بازارها و فضاهای محلی اقلیتهای مذهبی اشاره کرد.
رئیس پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی خاطرنشان کرد: مؤلفههای مادی و معنوی در جاذبههای تهران درهمتنیدهاند. رویدادها، آیینها، سبک زندگی شهری، فراغت شبانه، و علاقهمندی ساکنان به طبیعت، همگی درک معنوی گردشگران از این شهر را شکل میدهند.
دکترایمانی خوشخو با تأکید بر اهمیت پژوهش در این حوزه گفت: بررسی جاذبههای معنوی میراثفرهنگی تهران، بهویژه در مقایسه با دیگر شهرهای ایران، به دلیل ویژگیهای خاص سیاسی، فرهنگی و جغرافیایی پایتخت، اهمیت ویژهای دارد. این مطالعه نهتنها به شناخت عمیقتر هویت شهر میانجامد، بلکه نقش مهمی در نگهداشت و انتقال این میراث ارزشمند به نسلهای آینده ایفا میکند.
رئیس هیئتمدیره انجمن علمی گردشگری ایران در پایان تصریح کرد: آگاهیبخشی و حفاظت از میراثفرهنگی ناملموس، بهویژه در شهری چون تهران، نیازمند توجه، برنامهریزی و همکاری همهجانبه بین نهادهای علمی، فرهنگی و گردشگری است.
گردشگری پایدار شهری عاملی برای توسعه فعالیتها و خدمات مدیریت شهری
دکتر منوچهر جهانیان در پیشنشست علمی مجمع جهانی گردشگری شهری تهران، با تأکید بر اهمیت سیاستگذاریهای کلان در حوزه گردشگری پایدار شهری، تصریح کرد: هدف از توسعه گردشگری پایدار شهری، برقراری توازن میان حضور گردشگران و ظرفیت پذیری محیط شهری است؛ بهگونهای که ضمن حفظ آستانه تحمل جاذبههای شهری، بهبود کیفیت زندگی شهروندان و توسعه اماکن شهری بدون تخریب و آثار منفی زیستمحیطی تضمین شود.
وی در ادامه مسیر دستیابی به گردشگری پایدار شهری را در پنج محور اساسی تبیین ساختارها و شرایط پایهای نظیر ساختارهای اجتماعی، وضعیت اقتصادی، شرایط سیاسی، محیط طبیعی و ملاحظات فرهنگی بهعنوان بنیان تصمیمسازیها، شناسایی ذینفعان و مشارکتکنندگان کلیدی؛ از گردشگران و جوامع محلی گرفته تا بخش خصوصی، فعالان صنعت گردشگری و ساختارهای خدماترسان شهری، معرفی مزیتهای ممتاز گردشگری شهری شامل جاذبههای تاریخی، طبیعی، فرهنگی، اجتماعی و نیز زیرساختهای مصنوع که بهعنوان داراییهای اصلی در توسعه گردشگری باید شناخته شوند، تحلیل چالشها و فرصتهای گردشگری پایدار شهری با نگاهی نظاممند به ظرفیتها و تهدیدهای موجود و بهرهگیری از ایدههای خلاقانه و تجارب موفق ملی و بینالمللی در حوزه گردشگری شهری بهعنوان نقشه راه برای ارتقای اثربخشی برنامهریزیها خلاصه کرد.
معاون فرهنگی، اجتماعی و دانشجویی دانشگاه علم و فرهنگ در ادامه افزود: سیاستگذاری و برنامهریزی شهری در حوزه گردشگری باید در راستای هدایت توسعه این صنعت بهصورت پایدار، هماهنگ و هدفمند باشد؛ بهطوریکه ضمن بیشینهسازی مزایای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و زیستمحیطی، آثار منفی را به حداقل برساند.
استاد گردشگری دانشگاه علم و فرهنگ در ادامه به راهکارهای توسعه پایدار گردشگری شهری یعنی ارتقای کمی و کیفی جاذبههای گردشگری شهری مانند فضاهای تاریخی، سبز، مراکز فرهنگی و بازارهای محلی؛ بازسازی و نوسازی بافتهای تاریخی با رعایت اصول میراثدوستانه و تسهیل حضور گردشگران؛ تقویت مشارکت فعالانه شهروندان و بخش خصوصی در مدیریت و سرمایهگذاریهای حوزه گردشگری؛ تبلیغات هدفمند داخلی و بینالمللی برای معرفی ظرفیتهای شهری ایران در سطح جهانی اشاره کرد.
جهانیان در پایان تأکید کرد: توسعه پایدار گردشگری شهری نیازمند همافزایی میان نهادهای حاکمیتی، شهرداریها، دانشگاهها و بخش خصوصی است؛ این همافزایی باید در قالب سیاستهای روشن، راهبردهای فرهنگی محور و برنامهریزی فضایی قابلاجرا شکل گیرد تا منافع اقتصادی، زیستمحیطی و اجتماعی آن برای تمامی شهروندان تضمین شود.
گفتنی است، این پیشنشست با حضور مرتضی رحمانی موحد، ولی تیموری و محمد محب خدایی بهعنوان معاونان اسبق سازمان میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری، محسن امامی مدیرعامل انجمن متخصصان گردشگری ایران و رئیس کارگروه علمی مجمع جهانی گردشگری شهری، محمدحسین ایمانی خوشخو سرپرست دانشگاه علم و فرهنگ، غلام حیدر ابراهیم بای سلامی رئیس بنیاد توسعه گردشگری پایدار، احمد پور احمد استاد جغرافیا انسانی و برنامهریزی شهری دانشکده جغرافیا دانشگاه تهران، منوچهر جهانیان معاون فرهنگی دانشگاه علم و فرهنگ، علی موحد عضو هیئتعلمی دانشگاه خوارزمی و دبیر دومین پیشنشست علمی مجمع جهانی گردشگری شهری و سید محمدحسین حجازی، مدیرعامل منطقه فرهنگی و گردشگری عباسآباد و رئیس برگزارکننده ستاد مجمع جهانی گردشگری شهری به همراه جمعی از فعالان حوزه گردشگری برگزار شد.